راهنمای خواندن برچسب ارزش غذایی و برچسب رنگی (چراغ راهنمایی)
وقتی در قفسههای سوپرمارکت دنبال یک محصول میگردیم، معمولاً به قیمت، برند و تاریخ انقضا نگاه میکنیم. اما روی بیشتر بستهبندیهای غذایی اطلاعات ارزشمند دیگری هم هست که کمتر به آن توجه میکنیم: برچسب ارزش غذایی و برچسب رنگی تغذیهای که در ایران به «چراغ راهنمایی» معروف شده است. اگر بدانید این برچسبها را چطور بخوانید، در چند ثانیه میتوانید محصولات مشابه را مقایسه کنید و انتخاب آگاهانهتری داشته باشید.
برچسب رنگی یا «چراغ راهنمایی» چیست؟
برچسب رنگی تغذیهای، جدول یا نواری کوچک روی بستهبندی است که مقدار چند جزء مهم را در محصول نشان میدهد. در ایران این برچسب معمولاً شامل این موارد است:
- انرژی (کالری)
- قند
- چربی
- نمک
- اسیدهای چرب ترانس
هر کدام از این موارد با یک رنگ مشخص شدهاند و رنگ، سطح آن جزء را در محصول نشان میدهد:
- سبز: مقدار کم؛ از این نظر محصول وضعیت مطلوبی دارد.
- زرد یا نارنجی: مقدار متوسط؛ مصرف آن در حد معمول اشکالی ندارد.
- قرمز: مقدار زیاد؛ بهتر است این محصول را کمتر یا در مقدار کم مصرف کنید.
انرژی معمولاً رنگ خاصی ندارد و فقط بهصورت عدد نشان داده میشود، اما برای قند، چربی، نمک و ترانس رنگها راهنمای سریعی هستند.
عددها و درصدها را چطور بخوانیم؟
در هر خانهی برچسب رنگی معمولاً دو عدد دیده میشود:
- مقدار در هر وعده یا هر سهم: مثلاً چند گرم قند یا چربی در یک وعدهی مصرفی از آن محصول وجود دارد.
- درصد نیاز روزانه: این عدد نشان میدهد آن مقدار، چه سهمی از مقدار مرجع روزانهی یک فرد بزرگسال را تأمین میکند.
نکتهی بسیار مهم این است که به اندازهی وعده دقت کنید. گاهی اندازهی وعدهای که روی بسته نوشته شده، کمتر از مقداری است که ما معمولاً یکجا مصرف میکنیم. مثلاً اگر یک بستهی بیسکویت دو یا سه وعده حساب شده باشد و شما کل بسته را بخورید، باید اعداد را در دو یا سه ضرب کنید.
جدول ارزش غذایی؛ اطلاعات کاملتر
علاوه بر برچسب رنگی، بسیاری از محصولات یک جدول ارزش غذایی هم دارند که اطلاعات بیشتری ارائه میدهد. در این جدول معمولاً این موارد را میبینید:
- انرژی: بر حسب کیلوکالری.
- کربوهیدرات کل و قند: قند بخشی از کربوهیدرات است. هرچه سهم قند از کربوهیدرات کل بیشتر باشد، محصول شیرینتر است.
- چربی کل، چربی اشباع و چربی ترانس: چربیهای اشباع و بهویژه ترانس از نظر سلامت قلب اهمیت بیشتری دارند و بهتر است مقدارشان کم باشد.
- پروتئین: برای مقایسهی محصولاتی مثل لبنیات، غلات و تنقلات مفید است.
- فیبر: در محصولات غلات کامل و سبوسدار، فیبر بیشتر معمولاً نشانهی خوبی است.
- سدیم یا نمک: در محصولات شور، کنسروها، سسها و تنقلات اهمیت ویژهای دارد.
بعضی جدولها اعداد را به ازای ۱۰۰ گرم و بعضی به ازای هر وعده ارائه میکنند. برای مقایسهی دو محصول، بهتر است اعداد «۱۰۰ گرمی» را کنار هم بگذارید تا مقایسه منصفانه باشد.
فهرست مواد تشکیلدهنده را هم ببینید
فهرست مواد تشکیلدهنده معمولاً به ترتیب مقدار نوشته میشود؛ یعنی مادهای که بیشترین مقدار را در محصول دارد، اول آمده است. اگر شکر، روغن یا نمک جزو اولین موارد فهرست باشند، یعنی سهم زیادی از محصول را تشکیل میدهند. همچنین توجه کنید که قند ممکن است با نامهای دیگری مثل شربت گلوکز، فروکتوز، دکستروز یا شربت اینورت هم در فهرست آمده باشد.
این فهرست برای افرادی که حساسیت غذایی دارند هم اهمیت زیادی دارد. وجود موادی مثل گلوتن، شیر، تخممرغ، بادامزمینی یا سویا معمولاً در فهرست مواد یا بهصورت هشدار جداگانه ذکر میشود.
نکتههای کاربردی هنگام خرید
- رنگ قرمز به معنای ممنوع بودن نیست: یعنی آن محصول را بهعنوان خوراکی گاهبهگاه و در مقدار کم در نظر بگیرید.
- همهی برچسب را با هم ببینید: محصولی که «کمچرب» است ممکن است قند بیشتری داشته باشد. فقط به یک رنگ سبز اکتفا نکنید.
- محصولات مشابه را مقایسه کنید: بین دو نوع ماست، نان یا کیک، برچسب رنگی سریعترین راه برای انتخاب گزینهی سبکتر است.
- به عبارتهای تبلیغاتی بسنده نکنید: عباراتی مثل «طبیعی» یا «رژیمی» جای خواندن جدول ارزش غذایی را نمیگیرند.
- شرایط شخصی را در نظر بگیرید: کسی که فشار خون بالا دارد بیشتر باید به نمک توجه کند و کسی که دیابت دارد به قند و کربوهیدرات. در صورت داشتن بیماری خاص، با پزشک یا کارشناس تغذیه مشورت کنید.
- تاریخ تولید و انقضا و شرایط نگهداری: این اطلاعات هم بخشی از برچسب هستند و در کیفیت و ایمنی محصول نقش دارند.
برچسب برای کودکان
درصد نیاز روزانهای که روی برچسب نوشته میشود، بر اساس نیاز یک فرد بزرگسال محاسبه شده است. نیاز کودکان معمولاً کمتر است؛ پس یک خوراکی که برای بزرگسال سهم متوسطی از قند روزانه حساب میشود، برای کودک سهم بیشتری خواهد داشت. هنگام انتخاب تنقلات و نوشیدنی برای بچهها به این نکته توجه کنید.
جمعبندی
خواندن برچسبهای غذایی بعد از چند بار تمرین، به عادتی سریع و ساده تبدیل میشود. کافی است به رنگها، اندازهی وعده و فهرست مواد تشکیلدهنده نگاه کنید تا تصویر روشنتری از محصولی که میخرید داشته باشید. هدف حذف کامل خوراکیهای محبوب نیست؛ هدف آگاهی و تعادل در انتخاب است.
در بخش سوپرمارکت هوشیشاپ میتوانید محصولات متنوع را ببینید و با توجه به اطلاعات بستهبندی، گزینهی مناسب خود را انتخاب کنید.












